// SÖZLÜK

Gözlemlenebilirlik

Yapay zeka destekli iş akışının her adımının loglama, denetim izi (audit trail), telemetri ve geri alma (rollback) kriterleriyle kayıt altına alınması; çalışmanın insan denetimine açık ve kanıt temelli izlenebilir hâle getirilmesidir. İzleme (monitoring) ile aynı şey değildir ve bu ayrım önemlidir: izleme 'sistem çalışıyor mu' sorusuna bakar, gözlemlenebilirlik ise 'ne oldu, neden oldu ve geri alabilir miyim' sorusuna. Birincisi bir durum lambasıdır, ikincisi bir kara kutu kaydıdır. Yapay zeka destekli ofansif iş akışlarında bu dört bileşen birlikte korunmak zorundadır; biri eksikse akış bir kör noktayla yürür. Loglama ne yapıldığını, denetim izi kimin hangi yetkiyle yaptığını, telemetri sürecin nasıl davrandığını, geri alma ise yanlış bir adımın sonucunun nasıl iptal edileceğini taşır. Gözlemlenebilirlik, otomasyonu bir güven sıçraması olmaktan çıkarıp hesap verebilir bir sürece dönüştüren yapıdır; onay modeli ve insan onayının teknik zeminidir.